BURUNÖREN

IGDELI

KALEKÖY

KARAÖZÜ

KIZILPINAR

SIVRIALAN

YERLIKUYU

 

Emekli aylığı için kaç para yatırılacak?

11.03.2008 08:44

YURT DIŞINDAKİ günlerin borçlanılması ile kazanılan emeklilik hakkı, “isteğe bağlı borçlanma”ya benziyor.
Yurt dışındaki çalışmışlık günleri yetmeyenler, Türkiye’de de çalışmışlığı olmayanlar, borçlanma yaptıktan sonra üzerini isteğe bağlı ödeyebiliyor zaten...
İsteğe bağlı emeklilik de oldukça ilginç sonuçlar doğuran bir sistem.
Yargıtay bu konuda verdiği bir kararda, “Türkiye’de isteğe bağlı prim yatırıp emekli olan bir kişinin yurt dışında çalışabileceğini” vurgulamıştı.
Bu karar, böyle durumlarda kesin dönüş şartının bir anlamda kalktığını gösteriyor.
Yeri geldikçe bu konuya döneceğiz.
Asıl anlatmak istediğimiz, emeklilik için kimin ne kadar para yatırması gerektiği.
1 Temmuz 2008’den sonra bu para miktarı hem artacak hem de herkes istediği miktarda borçlanabilecek.

1-ERKEKLER İÇİN

Yurt dışında yaşayan erkek Türk vatandaşları, ancak yurt dışında çalıştıkları sürelerin karşılığını borçlanabiliyor.
Adına emeklilik primi yatırıldığı veya serbest meslek sahibiyse, serbest meslek erbabı olarak kaldığı her bir günün karşılığı 3.5 ABD Doları ödemesi gerekiyor.
Tam aylık için gereken  gün sayısı ise 9.000 iş günü.
9.000 günlük prim yatırma süresi tam 25 yıl yapar.
Her bir gün karşılığı 3.5 ABD Doları'dan hesaplanacak.
9.000 gün borçlanacak kişi 31.500 ABD Doları ödemek durumunda.
Herkesin bu kadar çalışmışlığı olmayabilir.
Daha az çalışmışlığı olanlar, örneğin 8000 gün çalışmışlığı olanlar da borçlanarak emekli olabilir.
O zaman biraz daha düşük aylık alırlar ve eksik kalan günler kadar aylık için beklemek durumu doğabilir. Tabii yaş ileriyse bu bekleme süresi kalkacaktır.
Emeklilik yaşı, 9.000 günün hesap edildiği son prim ödeme tarihinden geriye doğru gidilerek hesaplanıyor. Bu geriye doğru gidişle önce “işe giriş tarihi” belirleniyor, ardından da emeklilik yaşı.
Kişinin Türkiye’de çalışmışlığının olup olmaması çok önemli bir konu.
Eğer Türkiye’de kişi bir ay bile çalışmışsa, adına bir gün bile olsa emeklilik primi ödenmişse bu hem işe giriş tarihi sayılıyor hem de borçlanılacak gün sayısını azaltıyor...
Örneğin; bu gün sayısı işe giriş tarihine göre, 5.500 gün olabiliyor.

2-KADINLAR İÇİN

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı kadınların borçlanma hakkı daha geniş bir kavram.
Yurt dışında çalışmışlığı olan kadınlar, bu çalıştıkları süreleri borçlanabiliyor.
Çalışması olmayanlar da, 3201 sayılı yurt dışından emekliliği düzenleyen yasadan yararlanıp borçlanarak emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Türkiye’de hiç çalışması olmayan bir Türk vatandaşı kadın, toplam 7.200 gün karşılığı borçlanarak emeklilik hakkını elde edebilir.
Borçlanılacak para miktarı, borçlanılacak gün sayısının 3.5 ile çarpılması ile bulunur.
Bu yurt dışında 18 yaşından sonra 20 yıl yaşamış olması anlamına geliyor.
Daha az süreyle borçlanıp kısmi aylık almak da mümkün.
Ev hanımının Türkiye’de daha önce çalışmışlığı olması, onun borçlanılacak gün sayısının düşmesine neden olur.
Yaklaşık 5.000 gün gibi...
Bugün, son olarak 2yurt dışından borçlanarak emeklilik' şartlarına başlıklarla değinmek istiyoruz:
a)Yalnız Türk vatandaşları borçlanarak emeklilik hakkına sahiptir.
b)Borçlanarak emekli olduktan sonra Türk vatandaşlığından bir şekilde çıkanların bu hakkı donar. Yeniden Türk vatandaşlığına dönülmesi halinde aylık yeniden bağlatılır.
c)Ev kadınları yurt dışında bulundukları sürelerden 18 yaşından sonraki süreleri borçlanabilirler.
d)Borçlanma süresi aylığa yetmiyorsa (en az 1080 gün olmalı), kalan miktar Türkiye’de isteğe bağlı prim ödeme ile kapatılabilir.
e)Türkiye’den emekli olan bir kişi, yurt dışında çalışamaz. Serbest meslek dahi yapamaz. Yapılırsa emeklilik hakkı iptal edilir. (Bu durum yeni kanunda da var ve bizce eşitlik ilkesine aykırı). Ama iki ülkeden de
aynı anda emekli maaşı alınabilir.

Ayrıntılar ve gelen sorulara değinmeye devam edeceğiz.

aligulen@haberturk.com