BURUNÖREN

IGDELI

KALEKÖY

KARAÖZÜ

KIZILPINAR

SIVRIALAN

YERLIKUYU

 

Yurt dışı emekliliği için önemli bilgiler

Ali Gülen

Yurt dışı emekliliği için önemli bilgiler
Ali Gülen yazdı...

08.03.2008 10:34

Yurt dışında yaşayan Türkler’in emeklilik konusu yeni yasayla tamamen değişecek, artık farklı bir sistem uygulanacak.
Yasanın yürürlüğe girmesinden önce o konuya değineceğiz.
Ayrıntılarıyla açacağız...
Çünkü, Sosyal Güvenlik Reformu’nun getirdiği yenilikler, yurt dışında yaşayan Türk’ün ilk bakışta yararına gibi görünse de, büyük sıkıntılara yol açacak gibi.
Özellikle de, günlük borçlanma miktarının artırılmasına rağmen, kesin dönüş şartının yasada bırakılması büyük sorun...
Şimdi, dünkü yazımızdan sonra gelen sorulardan bir kısmını yanıtlamak istiyoruz.
Fırsat buldukça, kalanları da sırayla yanıtlayacağız.

HEMEN HESAPLANIR MI?


Zafer ERGÜL (ABD): Size bir iki sorum olacak. Gün başı borçlanma miktarı olan 3.5 ABD Doları’nı hemen hesaplatabilir miyiz? Yoksa emeklilik yaşının dolmasını beklememiz mi gerekiyor?
Eşimin Türkiye’de 10 ay kadar sigortası var. Bir yararı olur mu? Ben iki yıl Özbekistan’da, 12 yıldır da ABD’deyim, ikisini birleştirebilir miyim?
Türkiye’ye 29 Haziran’da gideceğim, bu işlemleri gelmeden önce nasıl başlatabilirim? İstenen belgeleri getirsem olur mu?
CEVAP: Sayın Ergül, borçlanma miktarını siz belirliyorsunuz ve yurt dışında çalıştığınız sürelerden istediğiniz kadarını borçlanıyorsunuz.
Tamamını ya da bir kısmını...
Şimdiden bunu hesaplattırabilirsiniz. Emeklilik yaşınız dolmadan önce tahakkuk edilen borcu ödeyebilirsiniz. Yaşınız dolunca da aylık bağlatırsınız.
Yurt dışında çalıştığınız günlerin ispatı ise, emeklilik primlerinizi yatırdığınız kurumdan alınan yazılarla olur. Orada kaç ay, kaç gün emeklilik primi ödendiği yazılıdır. Bunu bulunduğunuz yerdeki konsolosluklara götürerek oradaki Çalışma Ataşelikleri aracılığıyla kanıtlayabilir, ardından formları doldurabilirsiniz.
Formları doldurmakta sıkıntı yaşıyorsanız, biz de devreye girebiliriz.
Eşinizin Türkiye’de çalışmışlığının olması, onun daha az borçlanma yaparak tam aylık alma hakkının doğmasını sağlar. Bu iyi bir durumdur. Eşinizin kaç yılında ve hangi kurumda çalıştığı, şu anda kaç yaşında olduğu gibi faktörler, borçlanmasında ve aylık almasında önemli rol oynar. Ama şunu rahatlıkla söyleyebiliriz; Türkiye’de çalışmışlığı olduğu için bunu yaklaşık 5000 güne tamamlayacak şekilde borçlanırsa, yani yurt dışında yaşadığı günlerden 5000 güne kadar olanını borçlanırsa, tam aylık alabilir.

NASIL BELGELENDİRİLİR?


Zafer ÖĞÜT: Ben 13 yıl Amerika’da kaldım ve orada sene sonu beyanname ile vergi verdim. Bunu nasıl belgelendirebilirim. Bana kim yardımcı olabilir?
Bu durumda ben nasıl borçlanabilirim?
CEVAP: Sayın Öğüt, vergi vermek ile herhangi bir emeklilik kasasına emeklilik primi yatırmak ya da yatırılması farklı şeylerdir. Eğer yurt dışında bulunduğunuz süre içinde bir işte çalıştıysanız ve adınıza emeklilik primi yatırıldıysa, emeklilik primi yatırıldığı gün sayısı kadar borçlanabilirsiniz. Ya da bunların bir kısmını borçlanabilirsiniz.
Serbest meslek sahibi iseniz, ruhsat aldığınız tarihten itibaren mesleğinizi icra ettiğiniz süreden istediğiniz kadarını borçlanabilirsiniz. Bunun için gerekli belgeler ise, serbest meslek sahiplerinde ruhsat ve ticari sicil kaydı; adına yasal emeklilik primi yatırılanlarda ise bu primlerin yatırıldığına dair yazıdır.
Bunlarla birlikte emeklilik borçlanma dilekçesini doldurabilirsiniz. Ya da konsolosluğunuzun Çalışma Ataşeliği’nde doldurtabilirsiniz. Bir sorun çıkarsa lütfen bize yazın. Çünkü çok hatalar yapılıyor.

İKİ ÜLKEDE DE ÇALIŞTIM


Mehtap GÖRAL (Almanya): 1979’da işçi ailesi çocuğu olarak Almanya'ya gittim. 1961 doğumluyum. Üniversite eğitimimi Berlin'de aldım ama işçi pasaportum oldu. Oradaki ikametgahım olarak hesaplarsak 1989'da Türkiye'ye dönmüş olarak görünüyorum. 1990'da Türkiye'de sigortam başladı.
Gazeteciyim. Bu yıla kadar sigortasız çalıştırıldıklarımı aradan çıkarınca toplam 888 işgünü çalışmışlığım var...
1- Almanya'yı saydırırsam, toplam süre olan 20 yılı, 1979'dan itibaren mi saydırabiliyorum, yoksa Türkiye'de sigortamın başladığı 1990 yılından itibaren mi?
2-Almanya'daki günlerimi saydırabilmem için Berlin Başkonsolosluğu'na mı yoksa Çalışma Ateşeliği'ne mi başvurmam gerekiyor? Dilekçe mi yazacağım?
3- İlk iki sorudan yola çıkarsak toplam ne kadar ödeme yapmam gerekecek ve ne zaman emekli aylığı almaya başlayabilirim?

CEVAP: Sayın Göral, yurt dışında bulunan kadınların çalışmadıkları veya yurt dışında bulundukları süreleri borçlanma olanağı var. Ama bu 18 yaşından sonra yurt dışında geçirdikleri süreler için geçerlidir.

a) Sizin yurt dışında bu yaştan önce, bir işte çalışmışlığınızın bulunmadığını varsayıyoruz. Zaten bayan olduğunuz için çalışmadığınız süreleri de borçlanabiliyorsunuz. 18 yaşından sonra Almanya’da bulunduysanız, bunu belgeleyen ikamet belgesi ile Türkiye’de şu anda emeklilik primlerinizin yattığı kuruma başvurabilir, o süreleri borçlanabilirsiniz.
b) Almanya’daki sürelerinizi borçlanırsanız, o zaman Türk emeklilik sistemine o kadar gün kadar çalışmış görüneceksiniz. Sigortalılık başlangıcı tarihiniz de, ilk borçlanma gününüzü belirleyen tarih olur.
Daha sonra çalıştığınız günler bunlara eklenir ve emeklilik için aranan gün sayınız yükselmiş olur. Yani yararınıza olur. Aylığınız artar...
c) Berlin’de iseniz Berlin Başkonsolosluğu Çalışma Ataşeliği’ne başvurun.
Orada hazır formlar vardır. Doğru ve düzenli doldurulursa sorunsuz borçlanma işleminiz başlatılır.
Yaş itibariyle hemen aylık almaya başlayabilirsiniz.
d) Dolması gereken gün sayısı ise, işe başlama tarihiniz gözönüne alınınca en az 3600 gündür. Siz zaten yaklaşık bu süreyi Almanya’dan borçlanacaksınız, kalan miktarı ise Türkiye’den çalıştığınız gün olarak üzerine ekleteceksiniz. O zaman size hemen aylık bağlanacaktır.

BU KONULAR ÖNEMLİ


Sırasıyla diğer sorulara da döneceğiz.
Yurt dışı emekliliği ile ilgili, borçlanma, aylık tahsisi, tam ve kısmi aylık, kesin dönüş şartı, çifte vatandaşlığın etkisi, aylık kesilmesi, emeklilik iptali, emeklilik iptalinden kurtulma yolları ve konuyla ilgili her şeyi bize sorabilirsiniz.
Çünkü bunlar çok önemli ve geleceğinizi ilgilendiren konulardır.
Şu ana kadar soru gönderen okurlarımızdan biraz sabır rica ediyoruz.

aligulen@haberturk.com