BURUNÖREN

IGDELI

KALEKÖY

KARAÖZÜ

KIZILPINAR

SIVRIALAN

YERLIKUYU

 

YEDİ BUCAK AVŞARI / Hamza Aksüt (1)

Baba Dayı Karpınar'ın yakın tarihi hakkında Hamza ve Ali AKSÜT'e bilgi veriyor. Fotoğrafta ayrıca Duran Taştan ve ...... Tekmen görülüyor. Karpinar Temmuz 2005 - Fotograf: Secati Demir

GİRİŞ

(Bu yazının hazırlanmasına, yöreye bizi davet ederek büyük konukseverlik, içtenlik ve özveri gösteren Burunören köyünden Secatipek Demir ve Güldane Demir vesile olmuştur. Kısacık tatillerinde, yöredeki köyleri gezdirmek için bize zaman ayıran bu değerli canlara, konukseverliğinden ve sıcak ilgisinden dolayı, yöre halkına teşekkür ederim.)

 

Bu yazıda Kayseri ilinin Sarıoğlan ilçesinde yer alan Alevi yerleşimlerin tarihi ele alınacaktır. Burunören, İğdeli, Kaleköy, Karaözü, Karpınar, Yerlikuyu adını taşıyan bu yerleşimler, Kızılırmak’ın iki yakasında yer almaktadır. Burunören, sol yakada, öteki yerleşimler sağ yakadadır. Karaözü’nün sol yakada da toprakları vardır. Bu yerleşimlerden Karaözü kasaba, ötekiler köydür. Yerlikuyu köyü, yan yana olan Yerliburun ve Körkuyu köylerinin birleşmesiyle oluşmuştur.

Karaözü’nün tarihi, köy halkından Ahmet Özerdem tarafından ayrıntılı biçimde incelenmiş ve kitap olarak yayınlanmıştır. Kasaba halkının büyük bölümü, Malatya’nın Hekimhan ilçesinin Ardahan, Güvenç, Çırzı; Yazıhan ilçesinin Karaca köylerinden ve Kuluncak ilçesinin Kuluncak kasabasından gelmiştir. (Malatya’nın bu köylerinin tarihi ve Karaözü’ne göçleri üzerine ayrıntılı bilgi için bakınız, Hamza Aksüt, Anadolu Aleviliğinin Sosyal ve Coğrafi Kökenleri, Art Yayıncılık, 2002, Ankara)

Temmuz 2005’te yaptığımız araştırma gezisi sırasında halktan derlediğimiz bilgileri genel olarak şöyle sıralayabiliriz:

a- Bu yöreye ya da bu yöredeki Alevi köylerin halkına (Karaözü hariç) Yedi Bucak Avşarı denmektedir. Bu nitelemeyi daha çok çevre köylerin halkı kullanmaktadır. Karaözülüler ise bu niteleme yerine Türkmen’i yeğlemektedir. (Edindiğim izlenim, Türkmen’e “göçebe” anlamının yüklenmiş olmasıdır. Avşarlar, 24 Oğuz boyunun bir parçası olduğuna göre, Türkmen nitelemesi ile Avşar nitelemesinin bir çelişki oluşturmadığı, tersine, bir uyum gösterdiği açıktır.)

b- Köyleri kuranlar Halep kökenlidir. Halep’teki Bucak, Deli Bucak ya da Halep-Altı adlı bir yerden gelmişlerdir. (Halep, şimdiki gibi yalnızca Halep kentini değil, Kuzey Suriye’yi ve Güneydoğu Anadolu’nun bir bölümünü ifade ediyordu. Anadolu Alevilerinin ezici bir çoğunluğunun kökeni Halep Türkmenleridir ki, bu Türkmenler Urfa, Antep, Antakya ve Halep kırsalında kışlıyordu. Birçok Alevi topluluk, köken olarak ‘Halep-altı’ nitelemesini kullanmaktadır.)

c- Yedi nitelemesi, köylerin sayısının yedi olmasıyla açıklanıyorsa da, Yedi Bucak Avşarı olarak nitelenen köy sayısı altıdır. (Bu köyler, Burunören, Kaleköy, Yerliburun, Körkuyu, İğdeli, Karpınar’dır. Hatta, Kızılırmak’ın sol yakasındaki Burunören, bazı kaynaklarca Yedi Bucak Avşarı nitelemesine dahil edilmemektedir. Karaözü’nün Yedi Bucak Avşarı kapsamında olmadığı konusunda kaynak kişilerin tümü görüş birliğindedir.)

***************************************************************